Waarom oude panden kalk op de muur hebben
Tot ver in de twintigste eeuw was kalk het gewone materiaal om muren en plafonds mee te pleisteren. Gipspleister werd pas later de standaard. In de grachtengordel, de Jordaan, de Pijp en andere oude wijken zit daarom vaak nog kalkpleister op de muren, soms in meerdere lagen uit verschillende tijden. Plafonds zijn in zulke panden vaak gepleisterd op riet of op houten latten.
Het verschil tussen kalk en gips
- Vocht: kalk laat vocht door en geeft het weer af. Gips neemt vocht op, wordt dan zacht en kan zijn sterkte verliezen.
- Hardheid: gips is snel hard en strak. Kalk hardt langzaam uit en blijft iets soepeler, waardoor het beter meegaat met een muur die een beetje werkt.
- Droogtijd: gips droogt binnen dagen, kalk heeft meer tijd nodig en wordt in dunnere lagen opgezet.
- Uitstraling: gips geeft een strak, egaal vlak. Kalk heeft een zachtere, levendige uitstraling.
Geen van beide is beter. Het gaat erom welk materiaal past bij de muur eronder.
Wat er misgaat met gips op een oude muur
Oude muren van massief metselwerk zijn zelden helemaal droog. Er komt vocht in via de gevel, de fundering of een lekkage, en dat vocht moet ergens heen. Kalk laat het naar buiten. Zet u er een laag gips op, dan blijft het vocht achter het gips hangen. Het gevolg zien we in oude panden vaak terug: bladders, zoutuitbloei, gips dat zacht en poederig wordt en stucwerk dat na een paar jaar loskomt.
Ook een dichte verflaag, zoals een latex die geen vocht doorlaat, kan zo’n muur afsluiten. Daarom kijken we bij herstel niet alleen naar de pleister, maar ook naar de verf die erop komt.
Zo ziet u wat er op uw muur zit
Zeker weten doet u het pas als een vakman ernaar kijkt, maar een paar aanwijzingen helpen:
- Het bouwjaar. Is uw huis van voor de Tweede Wereldoorlog, dan is de kans groot dat er (ook) kalk zit.
- De hardheid. Kalkpleister is zachter dan gips. Met een sleutel krast u er makkelijker in.
- Het gedrag. Zandt de muur, bladdert de verf of komt er wit poeder uit, dan zit er vaak vocht achter een laag die niet ademt.
- Eerdere reparaties. Ziet u plekken die harder en witter zijn dan de rest, dan is er waarschijnlijk met gips bijgewerkt.
Herstellen met kalk
Bij herstel van een kalkmuur werken we met kalkpleister. We halen losse delen weg, maken de muur vochtig en zetten de pleister in dunne lagen op, die steeds de tijd krijgen om uit te harden. Dat duurt langer dan stucen met gips, maar het herstel gedraagt zich dan net als de rest van de muur. Voor de afwerking adviseren we een verf die vocht doorlaat. Wilt u kalk ook als zichtbare afwerking, met kleur en structuur? Kijk dan bij sierpleister.
Plafonds op riet of latten
Een oud plafond op riet of latten kan prachtig zijn, maar is gevoelig. Scheurt het, hangt het door of klinkt het hol, dan heeft overstucen geen zin: de nieuwe laag komt dan met de oude mee naar beneden. Soms kan het plafond worden vastgezet en hersteld, soms moet het worden vervangen. Zit er versierd lijstwerk aan, dan is herstel vaak de mooiste keuze. Meer daarover leest u bij lijstwerk en ornamenten.
Woont u in een monument?
Is uw pand een rijks- of gemeentelijk monument, dan gelden er vaak extra regels voor wijzigingen aan het interieur. Overleg vooraf met de gemeente wat er mag. Herstel met dezelfde materialen past daar meestal het best bij. Wilt u weten wat uw muur nodig heeft? Bekijk onze aanpak bij pleisterwerk herstellen of vraag een offerte aan.
